Ninh Thuận là một trong 28 tỉnh, thành phố ven biển của cả nước, có bờ biển dài hơn 105 km và vùng lãnh hải rộng trên 18.000 km2, là một trong những ngư trường trọng điểm của cả nước. Trên chặng đường phát triển đi lên của hoạt động khai thác TS, Tỉnh ủy, UBND tỉnh đã ban hành các nghị quyết, chương trình hành động thiết thực, chỉ đạo ngành chức năng, chính quyền địa phương triển khai đồng bộ các giải pháp, áp dụng linh hoạt cơ chế, chính sách hỗ trợ của Nhà nước. Đồng hành, khuyến khích ngư dân đóng mới, cải hoán, nâng cấp tàu thuyền có công suất lớn, mạnh dạn mở rộng ngư trường đánh bắt, đưa nghề cá phát triển theo hướng hiện đại, bền vững. Nếu như thời điểm mới tái lập tỉnh, cả tỉnh chỉ có hơn 1.000 tàu cá, thì đến nay, năng lực tàu cá của tỉnh đã tăng lên 2.272 tàu cá; trong đó có 824 tàu cá có chiều dài từ 15 m trở lên và thành lập được 170 tổ đội khai thác trên biển, với 85 tàu hậu cần phục vụ hoạt động khai thác. Cùng với đó, tỉnh tăng cường cải tiến ngư lưới cụ, chuyển giao các thiết bị hàng hải hiện đại. Các tàu cá có công suất lớn đều được lắp đặt các thiết bị như máy dò ngang Sonar, máy Rada hàng hải, thiết bị kết nối vệ tinh Movimar, máy thông tin liên lạc VX-1700.
Ảnh: Văn Nỷ
Từ định hướng phát triển các tàu cá có công suất lớn, ứng dụng khoa học - công nghệ trong khai thác làm tăng khả năng hoạt động dài ngày trên vùng biển khơi xa, giảm được gánh nặng khai thác nguồn lợi TS gần bờ và đặc biệt xóa bỏ được các nghề khai thác truyền thống mang tính hủy diệt trước đây. Đồng thời, ngư trường đánh bắt được mở rộng, tập trung từ vùng biển của tỉnh đến Đông Nam đảo Phú Quý (Bình Thuận), khu vực Trường Sa - DK1..., với các sản phẩm chủ yếu là cá ngừ vằn, cá đổng, cá thóc, mực các loại; thúc đẩy sản lượng tăng nhanh, từ 12.600 tấn (năm 1992) tăng lên 126.890 tấn (năm 2022) hải sản các loại, tăng trưởng bình quân 9,4%/năm, đem lại thu nhập ổn định cho ngư dân, cơ bản đáp ứng nhu cầu nguyên liệu cho công nghiệp chế biến. Ngoài ra, nhằm góp phần nâng cao năng lực, cải thiện kết cấu hạ tầng, dịch vụ hạ tầng nghề cá theo Quyết định số 1976/QĐ-TTg ngày 12/11/2015 của Thủ tướng Chính phủ về việc phê duyệt quy hoạch hệ thống cảng cá và khu vực neo đậu tránh trú bão cho tàu cá đến năm 2020, định hướng đến năm 2030, tranh thủ nguồn lực hỗ trợ từ trung ương, tỉnh ta triển khai nhiều chương trình, dự án đầu tư khắc phục hiện trạng cảng cá, bến cá, với kinh phí hàng trăm tỷ đồng. Nhờ đó, đến nay các bến cá trên địa bàn tỉnh có khả năng tiếp nhận khoảng 3.200 tàu cá đến neo đậu, tránh trú bão và tiêu thụ sản phẩm của tàu thuyền trong và ngoài tỉnh; bảo đảm hơn 21.000 ngàn lượt tàu thuyền cập cảng và trên 21.000 tấn hàng hóa qua cảng.
Song song với khai thác hải sản, lĩnh vực nuôi trồng TS cũng có những bước tiến đáng kể, diện tích và sản lượng không ngừng tăng qua các năm. Toàn tỉnh hiện có trên 222 bè nổi/2.200 lồng nổi nuôi tôm hùm, khoảng 900 lồng nuôi các loại cá biển và có gần 150 hộ nuôi hàu, cua, ghẹ quanh Đầm Nại... tổng sản lượng TS thương phẩm đạt trên 10.000 tấn/năm. Điểm nhấn nổi bật nhất trong chiến lược phát triển kinh tế biển được xác định, sản xuất giống TS, nhất là tôm giống là một trong những nhóm ngành cần tập trung ưu tiên đầu tư phát triển, để tạo động lực phát triển cho các ngành kinh tế khác. Thực hiện mục tiêu trên, tận dụng nguồn vốn ngân sách của trung ương, của địa phương, tỉnh tập trung xây dựng cơ sở hạ tầng thủy lợi, giao thông, nâng cao năng lực quản lý nuôi, khai thác, bảo vệ nguồn lợi thủy sản đối với các khu vực sản xuất tôm giống trên địa bàn tỉnh. Ông Lê Văn Quê, Chủ tịch Hiệp hội Giống thủy sản tỉnh, nhìn nhận: Với điều kiện tự nhiên thuận lợi cùng với sự quan tâm đầu tư quy hoạch, cơ sở hạ tầng của Nhà nước, giúp các doanh nghiệp mạnh dạn đầu tư quy trình công nghệ, thiết bị tiên tiến sản xuất ra con giống có chất lượng cao đảm bảo uy tín, chất lượng, thương hiệu cho giống TS tỉnh nhà. Sản lượng tôm giống của tỉnh hằng năm hơn 40 tỷ post, cung ứng cho 30-40% nhu cầu tôm giống của cả nước. Đặc biệt “Tôm giống Ninh Thuận” đã được Bộ Khoa học và Công nghệ cấp nhãn hiệu chứng nhận, góp phần khẳng định vị thế quan trọng trong sản xuất tôm giống của cả nước. Một số đối tượng giống khác cũng được phát triển mạnh như ốc hương giống, hàu Thái Bình Dương, tôm càng xanh, cua xanh, cá giống các loại, với sản lượng hàng trăm triệu con giống mỗi năm và được thị trường đánh giá cao về chất lượng.
Trong bước tiến của ngành TS, bên cạnh những kết quả đạt được, nghề khai thác hải sản đang đối mặt với không ít khó khăn, thách thức do nguồn lợi hải sản có xu hướng giảm, diễn biến thời tiết thất thường, giá nhiên liệu cho mỗi chuyến biển tăng cao. Các công trình kết cấu hạ tầng chưa được quan tâm đầu tư đúng mức tại các vùng sản xuất giống TS tập trung, tác động tiêu cực của biển đổi khí hậu ngày càng rõ nét, dẫn đến thay đổi các hệ sinh thái và môi trường, thường xuyên xảy ra dịch bệnh, gây thiệt hại cho hộ nuôi...
Trước những thách thức đó, theo đồng chí Đặng Văn Tín, Chi cục Trưởng Chi cục TS tỉnh, một trong những nhiệm vụ trọng tâm của ngành là tiếp tục triển khai có hiệu quả Kế hoạch số 6272/KH-UBND ngày 17/11/2021 của UBND tỉnh về thực hiện Chiến lược phát triển TS Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 trên địa bàn tỉnh. Trong đó, tập trung xây dựng và phát triển nghề cá theo hướng hiện đại, hướng đến khai thác xa bờ với các nghề lưới vây, nghề câu, nghề chụp, lưới rê hỗn hợp; quan tâm hỗ trợ chính sách giúp các chủ tàu cá tăng cường đầu tư trang thiết bị hiện đại, nâng cao năng lực khai thác TS cho giá trị kinh tế cao. Cùng với đó, chú trọng đầu tư trang thiết bị cho các vùng sản xuất giống TS, thúc đẩy liên kết giữa các khu trại nhỏ lẻ với nhau, hình thành khu vực sản xuất tập trung rộng lớn, tạo môi trường thông thoáng, dễ quản lý việc xử lý nước thải và vệ sinh môi trường. Đẩy mạnh huy động nguồn lực hỗ trợ doanh nghiệp, người dân đầu tư mở rộng quy mô sản xuất đối với đối tượng nuôi chủ lực, hướng tới phát triển nuôi biển tập trung xa bờ, đem lại năng suất và chất lượng cao.
Nguồn NTO
